ชุดการสอนชุดที่ 6

posted on 20 Nov 2011 05:23 by krusurang

ชุดการสอนชุดที่  6  เศรษฐกิจพอเพียง

ใบความรู้

เศรษฐกิจพอเพียง

“คำว่าพอก็เพียงพอ  เพียงนี้ก็พอ  ดังนั้นเอง  คนเราถ้าพอในความต้องการ  ก็มีความโลภน้อย  เมื่อมีความโลภน้อย  ก็เบียดเบียนคนอื่นน้อย  ถ้าทุกประเทศมีความคิด  อันนี้ไม่ใช่เศรษฐกิจ  มีความคิดว่าทำอะไรต้องพอเพียง  หมายความว่า  พอประมาณ  ไม่สุดโต่ง  ไม่โลภอย่างมาก  คนเราก็อยู่เป็นสุข  พอเพียงนี้อาจจะมีของหรูหราก็ได้  แต่ว่าต้องไม่ไปเบียดเบียนคนอื่น  ต้องให้พอประมาณ  ตามอัตภาพ  พูดจาก็พอเพียง  ทำอะไรก็พอเพียง  ปฏิบัติตนก็พอเพียง”

                                                                        พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

                                                                                    ณ  ศาลาดุสิดาลัย  สวนจิตรลดา

                                                                                                            4  ธันวาคม  2541

 

            จากพระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  เกี่ยวกับความพอเพียงที่เสนอมานั้น   เป็นแนวทางให้ประชาชนนำไปสู่การปฏิบัติตน  โดยยึดหลักทางสายกลาง  ไม่ประมาท  และไม่โลภ   ซึ่งเป็นแนวทางที่แพร่หลายเป็นที่รู้จักทั้งในและต่างประเทศ  คือ  “หลักปรัชญาของเศรษฐกิขพอเพียง”    ทั้งนี้  เพื่อให้มีความเข้าใจที่ลึกซื้ง  สามาราถนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิขพอเพียงสู่การปฏิบัติในชีวิตประจำวันได้  จึงได้เสนอเนื้อหาในใบความรู้เกี่ยวกับเรื่อง  ประวัติความเป็นมาของเศรษฐกิจพอเพียง  ความหมายของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  ประโยชน์และความสำคัญของเศรษฐกิจพอเพียง  จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง  ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง   พระราชดำริว่าด้วยเศรษฐกิจพอเพียง  แนวคิดระบบเศรษฐกิจแบบพอเพียง         ประเทศไทยกับเศรษฐกิจพอเพียง       การดำเนินชีวิตตามแนวพระราชดำริพอเพียง                     การนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้   เศรษฐกิจพอเพียงกับทฤษฎีใหม่ตามแนวพระราชดำริ         และเศรษฐกิจพอเพียงท้องถิ่นนวมินท์สงขลา  ดังนี้

ประวัติความเป็นมาของเศรษฐกิจพอเพียง

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ  ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545 – 2549)  ได้อัญเชิญปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ตามพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  มาเป็นปรัชญานำทางในการพัฒนาประเทศ  โดยยึดหลักทางสายกลางและความไม่ประมาท  คำนึงถึงความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  การสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว  ตลอดจนการใช้ความรู้ด้วยความรอบคอบ  ระมัดระวัง  และมีคุณธรรมเป็นพื้นฐานในการตัดสินใจและการกระทำ  ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนทุกระดับนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปเป็นพื้นฐานและแนวทางในการดำเนินชีวิตในด้านต่างๆอันจะนำไปสู่การพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืน  ประชาชนอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุข  สังคมมีความเข้มแข็ง  และประเทศชาติมั่นคง  อย่างไรก็ดี  เนื่องจากในปัจจุบันยังมีความเข้าใจที่ไม่ชัดเจนและมีการตีความที่หลากหลายเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ  จึงเสนอให้ริเริ่มการสร้างขบวนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง  เพื่อสานต่อความคิดและเชื่อมต่อการขยายผล  แนวทางการนำเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ที่มีอยู่อย่างหลากหลายในปัจจุบัน  รวมทั้งเพื่อจุดประกายให้เกิดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง  ซึ่งจะนำไปสู่การนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ให้เกิดผลในทางปฏิบัติในทุกภาคส่วนของสังคมอย่างจริงจัง

ความหมายของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

            “เศรษฐกิจพอเพียง”  (Sufficiency  Economy)  เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จ        พระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิต  แก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอด  รวมถึงการพัฒนาและบริหารประเทศ  ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลาง  คำนึงถึง  ความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  การสร้างภูมิคุ้มที่ดีในตัว  ตลอดจนใช้ความรู้  ความรอบคอบ  และคุณธรรม  ประกอบการวางแผน  การตัดสินใจ  และการกระทำ  เศรษฐกิจพอเพียง  คือหลักคิดและหลักปฏิบัติ  คำว่า  ปรัชญา  แปลว่า  หลักคิด  ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  เป็นปรัชญาที่ชี้ถึงแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตน  เพื่อให้เราก้าวทันต่อยุค โลกาภิวัตน์  ถ้าเราใช้ความพอเพียงเป็นหลักคิดและหลักปฏิบัติ  เราก็จะสามารถอยู่ได้อย่างรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงต่างๆ  ปรับตัว  และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงได้

 

ประโยชน์และความสำคัญของเศรษฐกิจพอเพียง

1.  ให้ประชาชนพออยู่พอกินสมควรแก่อัตภาพในระดับที่ประหยัด  ไม่อดอยากและเลี้ยงตนเองได้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

2.  ในหน้าแล้งมีน้ำน้อย  ก็สามารถเอาน้ำที่เก็บไว้ในสระมาปลูกพืชผักต่างๆที่ใช้น้ำน้อยได้  โดยไม่ต้องเบียดเบียนชลประทาน

3.  ในปีที่ฝนตกตามฤดูกาล  โดยมีน้ำดีตลอดปี  ทฤษฎีใหม่น้ำก็สามารถสร้างรายได้ให้ร่ำรวยขึ้นได้

 

จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง

ผลจากการใช้แนวทางการพัฒนาประเทศไปสู่ความทันสมัย  ได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแก่สังคมไทยอย่างมากในทุกด้าน  ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ  การเมือง  วัฒนธรรม  สังคมและสิ่งแวดล้อม  อีกทั้งกระบวนการของความเปลี่ยนแปลงมีความสลับซับซ้อนจนยากที่จะอธิบายในเชิงสาเหตุและผลลัพธ์ได้  เพราะการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดต่างเป็นปัจจัยเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน  สำหรับผลของการพัฒนาในด้านบวกนั้น  ได้แก่  การเพิ่มขึ้นของอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ  ความเจริญทางวัตถุ  และสาธารณูปโภคต่างๆ  ระบบสื่อสารที่ทันสมัย  หรือการขยายปริมาณและกระจายการศึกษาอย่างทั่วถึงมากขึ้น  แต่ผลด้านบวกเหล่านี้ส่วนใหญ่กระจายไปถึงคนในชนบท  หรือผู้ด้อยโอกาสในสังคมน้อย  แต่ว่ากระบวนการเปลี่ยนแปลงของสังคมได้เกิดผลลบติดตามมาด้วย  เช่น              การขยายตัวของรัฐเข้าไปในชนบท  ได้ส่งผลให้ชนบทเกิดความอ่อนแอในหลายด้าน        ทั้งการต้องพึ่งพิงตลาดและพ่อค้าคนกลางในการสั่งสินค้าทุน  ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ  ระบบความสัมพันธ์แบบเครือญาติ  และการรวมกลุ่มกันตามประเพณีเพื่อการจัดการทรัพยากรที่เคยมีอยู่แต่เดิมแตกสลายลง  ภูมิความรู้ที่เคยใช้แก้ปัญหาและ    สั่งสมปรับเปลี่ยนกันมาถูกลืมเลือนและเริ่มสูญหายไป  สิ่งสำคัญก็คือ  ความพอเพียงในการดำรงชีวิต  ซึ่งเป็นเงื่อนไขพื้นฐานที่ทำให้คนไทยสามารถพึ่งตนเอง  และดำเนินชีวิตไปได้อย่างมีศักดิ์ศรีภายใต้อำนาจและความมีอิสระในการกำหนดชะตาชีวิตของตนเอง  ความสามารถในการควบคุมและจัดการเพื่อให้ตนเองได้รับการสนองตอบต่อความต้องการต่างๆ  รวมทั้งความสามารถในการจัดการปัญหาต่างๆได้ด้วยตนเอง  ซึ่งทั้งหมดนี้ถือว่าเป็นศักยภาพพื้นฐานที่คนไทยและสังคมไทยเคยมีอยู่แต่เดิมต้องถูกกระทบกระเทือน  ซึ่งวิกฤตเศรษฐกิจจากปัญหาฟองสบู่และปัญหาความอ่อนแอของชนบท  รวมทั้งปัญหาอื่นๆที่เกิดขึ้น  ล้วนแต่เป็นข้อพิสูจน์และยืนยันปรากฏการณ์นี้ได้เป็นอย่างดี

 

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

เศรษฐกิจพอเพียง  เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ  ตั้งแต่ระดับครอบครัว  ระดับชุมชน  จนถึงระดับรัฐ  ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง  โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจ  เพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์

ความพอเพียง  หมายถึง  ความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  รวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควรต่อการกระทบใดๆอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในภายนอก  ทั้งนี้  จะต้องอาศัยความรอบรู้  ความรอบคอบ  และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการนำวิชาการต่างๆมาใช้ในการวางแผนและการดำเนินการทุกขั้นตอน  และขณะเดียวกัน  จะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ  โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ  นักทฤษฎี  และนักธุรกิจในทุกระดับ  ให้มีสำนึกในคุณธรรม  ความซื่อสัตย์สุจริต  และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม  ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน  ความเพียร  มีสติ  ปัญญา  และความรอบคอบ  เพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง  ทั้งด้านวัตถุ  สังคม  สิ่งแวดล้อม  และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี

ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง  จึงประกอบด้วยคุณสมบัติ  ดังนี้

1.  ความพอประมาณ  หมายถึง  ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไป  โดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น  เช่น  การผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอประมาณ

2.  ความมีเหตุผล  หมายถึง  การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงนั้น  จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล  โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง  ตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆอย่างรอบคอบ

3.  ภูมิคุ้มกัน  หมายถึง  การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆที่จะเกิดขึ้น  โดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต

โดยมี  เงื่อนไข  ของการตัดสิ